“Er wordt altijd gesproken over de stijgende uitgaven van de Sociale Zekerheid. Nooit over de dalende inkomsten.”

Een kleine 40 aanwezigen luisterden geboeid naar Kim De Witte, pensioenspecialist van de PVDA, die te gast was in De Curve in Kessel-Lo op vrijdag 12 mei. We hadden nadien een gesprek:

Kim, je zei dat de opeenvolgende regeringen niet handelden als goede huisvaders als het om de inkomsten van de Sociale Zekerheid gaat.
Kim De Witte Ja, wanneer je je huishouden zo runt dat er minder inkomsten zijn dan uitgaven, dan heb je een probleem. Dat geldt ook voor het Belgische huishouden. Er wordt altijd gesproken over de stijgende uitgaven voor de Sociale Zekerheid, waar de pensioenen deel van uitmaken, nooit over de inkomstenzijde. We zien dat die inkomsten sterk gedaald zijn de laatste 30 jaar.

Waar is het geld van die dalende inkomsten naartoe?
Kim De Witte  De wettelijke pensioenen worden gefinancierd met sociale bijdragen. Deze bijdragen nemen af door de invoering van tal van loonvormen waarop geen of veel minder sociale bijdragen moeten worden betaald (activaplannen, mobiliteitspremies, bedrijfsvoertuigen, maaltijdcheques, aanvullende pensioenen, winstparticipaties, innovatiepremies, niet-recurrente resultaatsgebonden voordelen, ...). In theorie moet dat zorgen voor meer tewerkstelling en dus meer inkomsten uit arbeid. In de realiteit zorgt het voor hogere bedrijfswinsten.
Jaarlijks is er een transfer van ettelijke miljarden die van onze Sociale Zekerheid naar de aandeelhouders gaat . Om die daling te compenseren, hebben de opeenvolgende regeringen naar andere recepten gezocht om de pensioenen te financieren. Die liberale recepten zijn: langer werken, de wettelijke pensioenen inperken en de private pensioenen versterken.
Om terug een evenwicht te krijgen in de Sociale Zekerheid willen wij een miljonairstaks.

Is het dan niet juist te zeggen dat de pensioenkost te hoog wordt?
Kim De Witte Dat valt uiteindelijk wel mee. In België, waar we 2,2 miljoen gepensioneerden tellen, geven we nu 11% van onze welvaart (BBP) uit aan pensioenen. In Oostenrijk is dat 14%, in Frankrijk 14,7% en in Italië zelfs 15,6%.
Over een periode van 45 jaar moet er maar 380 miljoen euro extra per jaar gevonden worden.
In 2060 zullen wij evenveel betalen als landen als Oostenrijk en Frankrijk nu al betalen voor hun pensioenen, namelijk ongeveer 15% van het BBP. Is dat zo ondoenbaar? Natuurlijk niet. Het is een kwestie van keuzes in het sociaal en fiscaal beleid.

Maar de mensen leven toch langer: daarom zouden ze langer moeten werken?
Kim De Witte Ja, gemiddeld leven de mensen langer. Maar dat gemiddelde ligt vooral veel hoger dan 150 jaar geleden omdat de zuigelingen- en kindersterfte toen veel hoger lag. Wist je dat je in 1848 als 65-jarige nog een levensverwachting had van 11 jaar, nu is dat 18 jaar. Dat is maar een verschil van 7 jaar. Voor 85-jarigen is er maar 1,8 jaar bijgekomen, over een periode van 175 jaar. Ik vind dat niet enorm veel wanneer we de evolutie zien in de gezondheidszorgen en het gezondere leven sinds de laatste 150 jaar.
Er wordt ook nooit gesproken over de kwaliteit van het leven na 65 jaar. Er bestaat daar ook nog eens een grote sociale ongelijkheid op dat vlak: hoe hoger het diploma, hoe hoger de kwaliteit van het leven.

De mensen waren geschokt over het feit dat wij bij de laagste pensioenen hebben in Europa.
Kim De Witte De wettelijke pensioenen voor werknemers en kleine zelfstandigen in België zijn inderdaad de laagste van West-Europa. Een Belg die exact even lang gewerkt heeft en tijdens zijn loopbaan exact even veel verdiend heeft als een Fransman, heeft 40 procent minder wettelijk pensioen. Een op de vijf ouderen in ons land is arm. In Frankrijk is dat slechts een op de tien, in Nederland een op de twintig.

De meeste gepensioneerden bij ons hebben toch een eigen woonst: maakt dat het lagere pensioen niet goed?
Kim De Witte Het verschil met de ons omringende landen is niet zo groot. In Vlaanderen hebben 76% van de mensen een eigen woonst. In Frankrijk, waar de pensioenen hoger liggen, ligt het percentage huiseigenaars op 70% .
Het probleem waar veel huiseigenaars niet aan denken is: wat doe je met je klein pensioentje wanneer je voor hoge kosten komt te staan. Stel dat je je dak moet vernieuwen: dat kost toch al direct minstens 20.000 euro.

Dus toch maar langer werken om van een hoger pensioen te kunnen genieten?
Kim De Witte Wel, dat valt tegen. In plaats van de wettelijke pensioenen te versterken, bouwt de regering Michel – De Wever ze verder af: de pensioenbonus is afgeschaft (179,4 euro minder pensioen per maand voor iedereen die actief blijft tot de leeftijd van 65 jaar), een aantal gelijkgestelde periodes worden afgeschaft (loopbaanonderbreking en bepaalde vormen van tijdskrediet), het gezinspensioen wordt hervormd en het ambtenarenpensioen wordt sterk afgebroken, richting het pensioen van werknemers.
Volgens het Centrum voor Sociologisch Onderzoek van de KU Leuven bedraagt het gemiddeld pensioen voor ambtenaren 1.599 euro netto. De regering-Michel wil dat naar beneden halen, tot op het niveau van het pensioen van werknemers. Maar dat pensioen is veel te laag.
Wij willen dat alle pensioenen verhoogd worden naar het niveau van de ambtenaren, en niet omgekeerd. Er moet ook een minimumpensioen komen, dat boven het armoedeniveau ligt. Vooral bij de vrouwen is dat nu een enorm probleem.

Redactie: PVDA basisgroepen Openbare Diensten en Onderwijs van Vlaams-Brabant

Foto: Raf Degeest