Het harde hart van de zorg

Vorige week keek heel Vlaanderen mee naar het reilen en zeilen van een commercieel woonzorgcentra tijdens de uitzending van het duidingsprogramma Pano. Het was harde realiteit, waarbij zeer duidelijk werd dat zo’n woonzorgcentra winst maakt door te besparen op zorg voor de bewoners. Het personeel ondergaat een heuse strijd tussen de werktijd en het werk dat moet gebeuren. Ze staan onder grote werkdruk, waardoor ze eigenlijk alleen maar basiszorg kunnen aanbieden. Ook deze basiszorg is vaak nog ontoereikend. Personeel zit met z’n handen in het haar, de oudere zit met z’n handen in het haar.

Natuurlijk rijst meteen de vraag op hoe is het dan gesteld in een niet-commercieel woonzorgcentra. Is het daar zo goed vertoeven? Wordt daar meer dan basiszorg gegeven?

Spijtig genoeg, kan u uit het onderstaande verhaal afleiden dat ook daar de situatie desastreus is.

HET HARDE HART VAN DE ZORG

Met het hart op de tong schrijf ik u, beste lezer, om oprecht te getuigen over de ware gang van zaken in een Vlaams niet – commercieel rusthuis. Ondanks mijn vele jaren als hulpverlener in een rusthuis verkies ik om anoniem mijn verhaal voor u te schrijven omdat ik anders letterlijk mijn baan, dat ik evenwel met zo veel mogelijk hartstocht probeer te beoefenen, dreig te verliezen. Voorts wens ik u te waarschuwen dat mijn relaas soms niet geschikt is voor gevoelige lezers ondanks het gegeven dat onderstaande feiten ook u als een eventuele toekomstige bewoner ooit kan overkomen….

Werken met mensen is op zich een heel mooie job. Helaas zijn de werkomstandigheden anno 2017 in het Vlaamse rusthuis waar ik werk nog steeds veel te schrijnend. Dit merk je al meteen aan het enorm veel aantal overuren dat je extra dient te kloppen. Zo werkt iemand met een ¾ - time – job al gauw bijna een full time job. Overuren worden meestal pas terug gegeven op het einde van het jaar.

Ook dien je vaak dagen van vier uren te doen om deze overuren weg te werken, terwijl je een contract van zes uren tekende . Dan spreken we nog niet over de talloze malen dat je een onderbroken shift dient te doen: dit betekent dat je bv ’s morgens begint om 7u en stopt om 11u. en ’s avonds dien je dan terug te werken van 17u. tot 21u. Hierbij lopen meestal de zorgkundigen zich de voeten van onder hun lijf omdat zij de praktische uitvoerders zijn van het werkveld.

De werkdruk is gigantisch onder meer omdat de personeelsnormen veel te laag zijn. Vele hulpverleners beginnen vaak op vrijwillige basis al half uur vroeger om op tijd klaar te raken met hun veel te druk werkschema. Het werken met zorgbehoevenden kan van dag tot dag erg variëren. De ene dag kom je net op tijd klaar maar een andere dag zijn er weer extra’s waardoor je planning in het honderd loopt. Om maar een voorbeeld te noemen: tijdens een epidemie van buikgriep krijg je meermaals te maken met bewoners die zich stevig bevuilen wegens buikloop hetgeen een smeertoestand kan zijn van letterlijk kop tot teen. Vaak heb je geen tijd om een deftige of volledige verzorging te doen. Dat betekent dat je als werknemer dient te verzaken aan zaken zoals nagelverzorging of een goede scheerbeurt. Een warm luisterend oor aanbieden kan je enkel tijdens het wassen en aankleden ook al vertelt iemand je schrijnende taferelen zoals het verlies van een partner of een familieruzie. Het handjevol ergotherapeuten, animatoren of één psycholoog voor een 200tal bewoners biedt eveneens geen soelaas voor mensen die op hun oudere dag zijn beland en nood hebben om hun levensverhaal te vertellen.

Wanneer je als hulpverlener in een rusthuis assertief durft te reageren tegenover de directie inzake schrijnende toestanden, dan riskeer je zeer zware sancties. Zo kende ik mensen die meteen hun ontslagbrief kregen omdat ze het aandurfden hun mening te uiten. Het is dan ook intriest dat de directie het aandurft om in het arbeidsreglement te schrijven dat werknemers die openlijk ongehoorzaam of opstandig zijn wegens dringende redenen meteen de laan kunnen uitvliegen. Zelfs syndicaal afgevaardigden durven amper assertief reageren omdat ze naderhand zwaar geviseerd kunnen worden. Dit betekent een creatie van een angstige sfeer voor het eigen personeel. Er is bovendien vaak te weinig respect voor mensen die al een lange tijd werken of voor diegenen die gemotiveerd extra hun best doen. De burn – outs kletteren dan ook steeds meer van de muren met wederom een extra belasting voor andere hulpverleners. Kortom de cirkel is in pejoratieve zin helaas oneindig vicieus…. Ik kan er dan ook niet bij hoe huidige regeringsleiders hun personeelsnormen kunnen motiveren. Ook verzet ik me via deze schrijfsels tegen een elitaire miljonairsklasse die het vertikt om zelfs nog geen deftig steentje bij te dragen voor oudere mensen die samen met voorgaande generaties al eeuwenlang in volle dienstbaarheid voor de allerrijksten ploeterden en zwoegden.

Zelf probeer ik mijn kracht te halen uit kleine dingen zoals een dankbare glimlach of een snel mopje tussendoor met de bewoners of een collega. Zo niet dreig ook ik in een diepe put te verzinken want vaak werk je veel te veel dagen achtereen. Ook dienen we soms nachtshiften te kloppen waardoor heel ons ritme naar de knoppen gaat. Een zware jetlag van een hulpverlener in een rusthuis is geen uitzondering hetgeen letterlijk aan je gezondheid kan knagen wegens bv. slaapstoornissen of maagproblemen. De gevolgen zijn inderdaad desastreus want het verloop in een rusthuis is enorm hoog. Ik heb ooit op een afdeling op twee jaren tijd tweemaal een volledige teamwissel gekend omdat alle nieuwkomers na verloop van enige tijd hun ontslag gaven en elders een job zochten. Je team is dus vaak geen team meer. Daarbij wordt je eigen diensthoofd soms geïntimideerd door de werkgever omdat zij of hij onder zeer hoge druk staan om de boel verder te runnen.

Beste lezer, ik besef dat mijn verhaal lang en gedeprimeerd is maar ik vraag u nog even geduld om mijn jarenlange inspanningen in een rusthuis te mogen uiten. Het raakt me immers dat ik geen voldoende tijd krijg om mensen op een rustig tempo eten te geven. Het doet me immers zeer veel pijn om jarenlang te hebben moeten zwijgen en bv te hebben moeten constateren dat je dag shift start met een overlijden van een bewoner zodat er geen tijd is om te rouwen om de mens die je zelf opbaarde en die je zelf vaak vele jaren zo goed mogelijk verzorgde. Het maakt me hierbij compleet woest om te merken dat bewoners om 9u ontbijten, om 11u. soep met middageten krijgen en om 17u terug avondeten. Als personeelsleden krijgen we veel te weinig begeleiding waardoor medewerkers te veel fouten maken. Ook hebben we nagenoeg geen functionering – of beoordelingsgesprekken. Daarnaast zijn er zelden vergaderingen en van teambuilding of ook rouwverwerking over dierbare overleden bewoners is nagenoeg geen sprake.

Regeringsleiders beseffen ook niet de vele hinderpalen die je ontmoet in de zorg. Denk maar aan het gegeven dat het aanbieden van een bad tot een uur kan duren zodat je weer minder tijd hebt voor andere bewoners. Ook snapt onze regering blijkbaar niet de talloze misplanningen zoals het eten dat ’s middags niet op tijd door de keukendiensten wordt geleverd of een computersysteem dat uitvalt zodat de medicatiefiches niet kunnen bekeken worden. Volgens mij heeft zelfs heel deze regering compleet lak aan het werkvolk. Zo zijn onze lonen zeer laag: we hebben enkel wat extra omdat we weekend- of nachtwerk doen. Het verlof is ook heel beperkt en zelfs in je verlof kan je nog opgeroepen worden om in te springen. Het materiaal om mee te werken is onvoldoende toereikend. Zo zijn er te weinig en te onvoldoende kwaliteitsvolle tilliften met onvoldoende tilbanden. De “pampers” zijn onderverdeeld in kleuren afhankelijk van de hoeveelheid die een bewoner plast zodat er vaak natte of bevuilde bedden zijn. Daarnaast lijden op alle afdelingen ongeveer de helft van de bewoners aan dementie. Daarbij zijn er zowel soms agressieve of gedragsgestoorde bewoners die extra aandacht vragen. Die aandacht hoop ik desondanks te geven. Ik hoop dat ik mijn hulp vanuit mijn hart kan blijven geven in het helaas harde hart van de zorg zoals die zich nu stelt. Laat ons aldus streven naar een warme of solidaire zorg voor elke rusthuisbewoner oftewel die zorgvrager, beste lezer, die u misschien ook op een dag bent!

En toch blijft de regering besparen op woonzorgcentra, hanteren ze een veel te lage personeelsnorm, verlagen ze onze pensioenen (goed wetend dat een verblijf in een woonzorgcentra een zeer hoge kost is). De regering houdt vol dat het niet anders kan maar blijven tegelijkertijd met hun handen van de grote kapitalen af. Dat is pas schrijnend.


Anonieme getuigenis

Foto: Raf Degeest